Aynı evde, aynı tarifeyle yapılan iki ölçüm çoğu zaman birbirini tutmaz: masaüstü bilgisayarda 300 Mbps'ye yakın bir sonuç çıkarken, elinizdeki telefon 90-120 Mbps bandında kalır. Bu tabloya bakıp "hattım bozuk" demek acele bir yorum olur, çünkü mobil internet hızı düşük görünürken aslında ölçülen şey iki farklı zincirin toplam performansıdır. Zincirin halkaları — radyo ortamı, anten sayısı, işlemci gücü, test yazılımının davranışı ve şebekenin o anki yükü — telefonda ve bilgisayarda apayrı çalışır. Aşağıda bu farkı önce ölçüm tarafından, sonra şebeke ve cihaz tarafından ele alıp somut kontrol adımlarına bağlıyoruz.
Hız testi bir "gerçek" değil, belirli koşullarda alınmış bir fotoğraftır. Fotoğrafı çeken makine değişirse kare de değişir.
Masaüstü bilgisayar genellikle Ethernet kablosuyla bağlıdır; yani hat kapasitesini neredeyse kayıpsız görür. Telefon ise havadan bağlanır ve burada üç değişken devreye girer: kullanılan frekans bandı, kanal genişliği ve anten (MIMO) sayısı. 2,4 GHz bandında çalışan bir telefon, aynı modeme 5 GHz'den bağlanan bir dizüstüne göre çok daha düşük tepe hız görebilir. Buna ek olarak birçok telefon 2x2 MIMO ile sınırlıdır; bilgisayarların ağ kartları 3x3 veya 4x4 olabilir. Cihazı elde tutmanız bile antenin önünü kapatarak sinyal kalitesini ölçülebilir biçimde düşürür. Kablosuz tarafın nasıl iyileştirileceği ayrı bir konu; sitede Wi-Fi hızını artırma ve modem seçimi başlıklarında bu ayarlara daha ayrıntılı giriliyor.
Mobil hız testi uygulamaları ile tarayıcı üzerinden yapılan testler aynı yöntemi kullanmaz. Uygulamalar genelde birden fazla paralel bağlantı açar, tarayıcı testleri ise JavaScript katmanı yüzünden daha fazla işlemci harcar. 500 Mbps üzeri hatlarda darboğaz artık hat değil, veriyi işleyip ekrana yazan cihazdır. Orta segment bir telefonun tek çekirdek performansı, testin şifreleme ve paket işleme yükünü kaldıramadığında sonuç yapay olarak aşağı çekilir.
Test sunucusu değiştiğinde gecikme ve rota değişir; TCP tabanlı ölçümlerde gecikme arttıkça aynı hatta ulaşılabilen hız düşer. Bu yüzden telefonun otomatik seçtiği sunucu ile bilgisayarın seçtiği sunucu farklıysa karşılaştırma baştan geçersizdir. Gecikmenin neden bu kadar belirleyici olduğunu anlamak için ping ölçümü konusuna, kapasite ile hız kavramlarının karışmaması için de bandwidth açıklamasına bakmak işe yarar.
| Etken | Masaüstü (kablolu) | Telefon (Wi-Fi / hücresel) |
|---|---|---|
| Bağlantı ortamı | Kablo, kayıp yok denecek kadar az | Havadan, girişime açık |
| Anten yapısı | Genelde 3x3 / 4x4 | Çoğunlukla 2x2 |
| İşlemci payı | Yüksek, sınır oluşturmaz | Termal ve pil sınırlı |
| Kapasite paylaşımı | Ev içi kullanıcılar | Baz istasyonundaki tüm aboneler |
| Ölçüm aracı | Tarayıcı veya masaüstü uygulama | Mobil uygulama, farklı paralellik |
Ev hattınızda kapasiteyi yalnızca hanedeki cihazlar paylaşır. Mobil şebekede ise aynı baz istasyonu sektörünü o anda yüzlerce abone paylaşır. Akşam saatlerinde ölçtüğünüz hızın sabah ölçümünün yarısına düşmesi arıza değil, hücre yükünün artmasıdır. Buna sinyal kalitesi eklenir: bina içinde, kalın duvarların ardında veya pencereden uzakta sinyal zayıfladıkça modülasyon düşer ve aynı sinyal seviyesinde bile daha az veri taşınır. Cihazın hangi bandı ve kaç bandı birleştirerek kullandığı da tepe hızı doğrudan belirler.
Telefonlar hızı bilinçli olarak kısar. Pil tasarrufu modu radyo modülünün agresif çalışmasını engeller, uzun testlerde ısınan işlemci frekans düşürür, veri tasarrufu özellikleri ise arka plan trafiğini sınırlarken test sonucunu da etkileyebilir. Aktif bir VPN bağlantısı şifreleme yükü ve rota uzaması nedeniyle hızı belirgin biçimde aşağı çeker; VPN'in ne yaptığını bilmek bu farkı yorumlamayı kolaylaşt