Ev ağında yaşanan yavaşlığın büyük kısmı, internet aboneliğinin hızından değil, o hızın modemden cihazınıza taşınma biçiminden kaynaklanır. Fiber hattınız 100 Mbps verirken telefonunuzda 25 Mbps görmeniz sıra dışı bir durum değil; çünkü kablosuz bağlantı, paylaşılan ve girişime açık bir ortamda çalışır. wifi hızı dediğimiz şey aslında üç değişkenin çarpımıdır: sinyal kalitesi, kullanılan frekans genişliği ve o anda havayı paylaşan cihaz sayısı. Bu üçünden birini iyileştirdiğinizde fark ölçülebilir olur, üçünü birlikte iyileştirdiğinizde ise çoğu evde iki-üç kat artış görülebilir.
Aşağıda önce fiziksel katmanı, sonra yazılım ve ağ mimarisi tarafını ele alacağız. Sıralama tesadüf değil: sinyalin ulaşmadığı yerde hiçbir ayar işe yaramaz.
Kablosuz sinyal, mesafeyle doğrusal değil karesel olarak zayıflar. Yani modeme olan mesafeyi iki katına çıkardığınızda sinyal gücü dörde bölünür. Bu basit kural, neden aynı evin iki odasında bambaşka hızlar aldığınızı büyük ölçüde açıklar.
Modem çoğu evde hattın girdiği yere, yani antreye ya da bir dolabın içine konur. Oysa cihazın anteni her yöne yayın yapar; dolayısıyla ideal konum evin geometrik merkezine yakın, yerden 100-150 cm yükseklikte ve açıkta bir noktadır. Dikkat edilecek engeller şunlardır:
Modemi 3-4 metre kaydırmak, çoğu durumda menzil genişletici satın almaktan daha büyük kazanç sağlar. Yeni bir cihaz almayı düşünüyorsanız, anten sayısı ve desteklenen standartların ne anlama geldiği modem seçimi rehberimizde ayrıntılı işleniyor.
Modern modemler iki bandı birlikte yayınlar ve bu bantların karakteri belirgin şekilde farklıdır:
| Özellik | 2.4 GHz | 5 GHz |
|---|---|---|
| Kapsama alanı | Geniş, duvarları daha iyi geçer | Daha kısa, engellere duyarlı |
| Kullanılabilir kanal sayısı | Az (pratikte 3 çakışmayan kanal) | Çok daha fazla |
| Girişim yoğunluğu | Yüksek (komşu ağlar, ev aletleri) | Düşük |
| Tipik gerçek hız | Sınırlı | Belirgin şekilde yüksek |
Pratik kural: modemle aynı ya da komşu odadaki cihazları 5 GHz'e, uzak oda ve balkondaki cihazları 2.4 GHz'e verin. Modeminiz iki bandı tek isim altında birleştiriyorsa (band steering) ve cihazlar yanlış banda tutunuyorsa, iki bandı ayrı ağ adlarıyla yayınlamak kontrolü size bırakır.
Apartmanlarda onlarca ağ aynı kanalları kullanır. Kablosuz ağlar aynı kanalda sırayla konuşur; yani komşunuz büyük bir dosya indirirken sizin veriniz bekler. Telefonunuza bir WiFi analiz uygulaması kurup çevredeki kanal dağılımını görün, ardından modem arayüzünden en az kullanılan kanalı sabitleyin. 2.4 GHz için 1, 6 ve 11 dışındaki kanalları seçmek genelde işleri kötüleştirir. Kanal genişliği tarafında ise şu denge vardır: geniş kanal (örneğin 80 MHz) yakın mesafede daha yüksek hız, kalabalık ortamda daha fazla çakışma demektir.
Fiziksel katman düzeldikten sonra kazançlar ayarlardan gelir. Ancak burada önce ölçümü doğru yapmak gerekir; yoksa neyi iyileştirdiğinizi bilemezsiniz.
Karşılaştırmalı bir test yapın: bilgisayarı kabloyla modeme bağlayıp hız testi çalıştırın, sonra aynı testi aynı noktada kablosuz yapın. Kablolu sonuç düşükse sorun WiFi'da değil, hatta ya da abonelik paketindedir. İki sonuç arasındaki fark ise doğrudan kablosuz kayıptır. Ölçüm sırasında indirme/yükleme değerlerinin yanında gecikme (ping) ve jitter değerlerine de bakın; video görüşmesi ve oyun deneyimi çoğu zaman bant genişliğinden çok gecikmeye bağlıdır. Bant genişliği ile hız kavramlarının farkı ve ping ölçümünün nasıl yorumlanac